DE VEROVERING VAN SAINT-LÔ

Twee weken na de landingen was er een redelijk bruggenhoofd gevormd door de Amerikaanse troepen. De aanval op Cherbourg was in volle gang. Maar de uitbraak naar het zuiden stuitte op zwaar verzet van de Duitsers. Om elk huis, dorp en stadje moest hard worden gevochten. Er was een globale frontlijn te trekken vanaf Montebourg in het noorden, via Carentan, Isigny, Trevieres, Bayeux, het noorden van Caen en de oost-oever van de Orne nabij Ranville.

Trévières, juni 1944 en de rust van het het heden.

Niet alleen hielden de Duitsers de opmars tegen van de geallieerden, ook het terrein was een remmende factor. Het 7de Legerkorps werd vertraagd door de moerassen nabij Carentan, en het 19de Legerkorps had het zware tussen de heggen, de zogenaamde 'bocage'. Generaal Bradley moest een doorbraak verwezelijken om zijn konvooi aan tanks en andere gemotoriseerde eenheden optimaal te kunnen inzetten.

De weg Saint-Lô naar Coutances leek de beste optie. Saint-Lô werd zwaar verdedigd. Op 3 juli werd de eerste aanval opgezet door het 8ste Legerkorps. Maar het slechte weer en de zware verdediging deed de aanval stokken na iets meer dan 5 kilometer in 3 dagen! Ondertussen was het 7de Legerkorps op 4 juli met hun opmars vanuit Carentan richting Périers begonnen. Deze deden het nog slechter, ze waren in 3 dagen maar een kleine 2 kilometer verder gekomen. Het 19de Legerkorps begon hun aanval op Saint-Lô op 7 juli. Deze troepen hadden als doel het heuvelgebied te westen en ten oosten van Saint-Lô in te nemen. Sterke Duitse eenheden bleken onbreekbaar, vooral in het noordoosten op 'Heuvel 192'. Om 05.00 uur in de morgen van de 11 juli werd begonnen met een vuurwals van artillerie. Om 06.00 uur werden de veldkanonnen ingezet.

Na iedere barage van vier minuten werd een kleine honderd meter naar voren geschoven. De Duitsers die zich in een tunnelstelsel hadden ingegraven in 'Heuvel 192', konden geen schot lossen op de Amerikanen, het was een hagelbui aan bommen en granaten op hun stellingen. Toen de genisten van de Amerikanen de ingangen van de tunnels opbliezen werden de Duitsers bedolven onder anderhalve meter aarde.

Generaal Bradley wilde rond de twintigste juli doorbreken naar het zuiden. Maar dan moest wel eerst Saint-Lô veroverd zijn. De uitbraak naar het zuiden krijgt op 13 juli de codenaam 'Operation Cobra'. Saint-Lô wordt na zware gevechten dan eindelijk ingenomen op 18 juli. De hele stad ligt in puin. Maar er is een nieuwe frontlijn, globaal van Lessay, aan de westkust, via Saint-Lô, naar Caen. Tevens de startlijn van de operatie. Op 19 juli vertrekt Bradley naar Engeland om zijn plannen uiteen te zetten. Hij wil een openings-bombardement in het doelgebied even ten zuiden van Périers naar Saint-Lô in een rechthoekig gebied van 7 km breed en 2½ diep. Bradley wil lichte bommen zodat er geen onnodige grote kraters zouden zijn die de tanks kunnen vertragen. Verder wil hij de grondtroepen slechts 800 meter van de startlijn terugtrekken, dus hij eist accuraat werpen door de luchtmacht. Maar de luchtmachtcommandanten willen van noord naar zuid vliegen om niet onnodig lang in anti-luchtafweer te zitten van de Duitsers, en om het gevaar van het treffen van eigen troepen te voorkomen eisen ze dat de troepen minstens 3000 meter terug trekken. Dit was in Bradley's ogen veel te ver terug. Na eindeloos gedebatteer wordt een terugtrek-afstand van 1450 meter ingesteld. Er zullen 2500 vliegtuigen aan het bombardement deelnemen die in totaal 5000 ton aan brisant-, fosfor-, en napalmbommen zullen werpen. Door het slechte weer wordt de aanvang van 'Operation Cobra' verschoven van 20 juli naar 24 juli. Helaas is het weer zo slecht dat een goed bombardement niet mogelijk is. Het terugroepen van de bommenwerpers bereikt slechts een deel van de vliegtuigen. 300 toestellen voeren hun opdracht uit. Met desastreuze gevolgen. Voor de startlijn vallen de bommen al op de eigen Amerikaanse troepen, gevolg; 25 doden, 131 gewonden. Omdat de Duitsers gewaarschuwd worden door dit 'kleine' bombardement, was nu haast geboden.

De volgende dag, op 25 juli, wordt het gebied wederom bedolven met bommen, nu vanuit 1500 zware bommenwerpers en 550 jachtbommenwerpers wordt 3500 ton aan bommen geworpen. Niet alleen worden de Duitse troepen zwaar getroffen, ook de Franse bevolking leidt zwaar, en de Amerikaanse troepen worden weer getroffen door eigen bommen! Ook Luitenant-generaal Lesley McNair, commandant van de grondtroepen komt tijdens het voorbereidende bombardement om het leven. De echte grondaanval met tanks wordt op 26 juli ingezet. De 1ste Infanteriedivisie heeft als doel Marigny. Maar door de zware Duitse verdediging komen de Amerikanen na twee dagen niet verder dan op 1,5 km van Marigny, de weg naar Coutances is nog lang. Op de linkerflank ging het een stuk vlotter, Gevechtsgroep-A vorderde snel naar het zuiden zonder al te zware tegenstand, St-Gilles viel in de middag en men rukte snel op naar Canisy. Maar de strijd naar Coutances vanuit Sait-Lô was zwaar. De heggen van de bocage werken sterk in het nadeel van de Amerikanen. Deze vertraging werkt de Duitse troepen in de kaart. Bijna alle eenheden van het 84ste Legerkorps von Choltitz kunnen uit het westen terugtrekken door de dunne lijn van de naar het zuiden zakkende Amerikanen. Maar de terugtrekkende troepen lopen hier en daar massaal vast op de smalle wegen en de kleine dorpen. Zoals in het stadje Roncey. Zes uur lang bestoken vliegtuigen hier een Duitse gestrande colonne. 100 Tanks en 250 andere voertuigen worden hierbij vernietigd. De Duitse troepen slaan nu overal op de vlucht en trekken weg naar het zuiden en oosten.

Op 28 juli valt dan eindelijk Coutances. Nu deze stad gevallen was, ligt de weg naar het zuiden open en dendert het op Avranches aan. Op 29 juli rijdt het Amerikaanse leger Avranches binnen. Dit belangrijke doel blijkt slecht verdedigd. Dit is het punt waar de wegen een knooppunt vormen. De Amerikanen, in een overwinningsroes, raken hier nog even in moeilijkheden. Over de kustweg verschijnt een colonne Duitse voertuigen, sommigen getooid met rood kruis. De Amerikanen overtuigd dat dit een gewondentransport is, laat de colonne de stad in rijden. Plotseling openen de 'gewonden' het vuur op de Amerikanen. Deze beantwoordden dit meteen en prompt geven de Duitsers zich over, overtuigd van hun hachelijke situatie. Na nog enkele van deze schermutselingen is Avranches in stevige Amerikaanse handen.

Maar de Duitsers kregen al snel in de gaten dat de Amerikaanse linie naar het zuiden heel erg dun is. Het was dus zaak voor de Amerikanen zo snel mogelijk deze linie te versterken voor de Duitsers hier een massale aanval op uit zouden voeren. De val van de westkust van Normandië was aan Patton te danken. Door zijn snelle en stoutmoedige houding, die geen aarzeling duldde, vlogen zijn tanks over de wegen. Ondergeschikte officieren kregen van hem een globaal plan, en konden dit zelf verder uit werken. Deze vrijheid gaf de troepen gelegenheid tot improvisatie. Op deze manier brak hij uit Normandië en zwermde zo Bretagne binnen. Op ieder knooppunt van wegen stonden hoge officieren het verkeer te regelen. Terwijl luchtdoelartillerie de Duitse bommenwerpers op afstand hielden denderden Pattons troepen door Bretagne. Via de weg vanaf Avranches trokken in 72 uur zeven divisies! Toch werd al snel Bretagne van secundair belang, en werd daar slechts één legerkorps voor beschikbaar gesteld.

Ook Avranches lijkt een snel te heroveren doel te worden. Maar 'Heuvel 317' is in stevige Amerikaanse handen. De Amerikanen geloven niet dat dit een serieuze aanval is, en slaan bijna een aanbod om versterkingen te sturen van de 4de Pantserdivisie van de hand. Maar in de middag zien de Amerikanen het gevaar dat het Eerste en Derde Leger gescheiden kunnen raken als Avranches heroverd wordt. Jachtbommenwerpers schakelen die middag veertig van de zeventig doorgebroken Duitse tanks buiten gevecht. De Duitsers die zich bezig waren in te graven, rond Mortain, schrokken geweldig van het bericht dat een offensief door de Britse en Canadese troepen was aangevangen en deze met 600 tanks naar Falaise oprukten. Nu waren in die noordelijke sector de resterende Duitse tank divisies nodig om die sector vrij te houden mocht het op terugtrekken aankomen. De Duitse troepen die in de 'aanval' zaten richting Avranches dreigden ingesloten te raken. Op 11 augustus kwam er aan de aanval een einde, en bleef Avranches een herovering bespaart.

Heuvel 317 lag van 11 tot 12 augustus onder een constante aanval van de 2de SS-Pantsergrenadiersdivisie. Gelukkig voor de verdedigers waren onder hen twee waarnemers van de 230ste Veldartillerie. Deze gaven accurate aanwijzingen waar de artillerievuur moest belanden. Kleine verkenningsvliegtuigjes probeerden de mannen op de heuvel te bevoorraden, maar de luchtafweer van de Duitsers belemmerde dit, slechts één transportvliegtuig wist voedsel en munitie te droppen. Om het tekort aan verband-en geneesmiddelen aan te vullen moest toch een oplossing gevonden worden. De 230ste Veldartillerie begon rookgranaten vol verband en morfine over de Duitse linie heen te schieten naar de heuvel. De proef slaagde zo goed dat andere artillerie-eenheden mee gingen doen. Niet alleen werden hiermee de gewonden geholpen, maar ook het moreel bleef op pijl. Toen ze tenslotte ontzet werden door de 35ste Divisie, hadden de mannen op de heuvel 300 man aan gewonden en omgekomen makkers, maar door de steun van 'buiten' konden 300 anderen de 'Heuvel 317' ongedeerd verlaten.

Na de oorlog is de grote herbouw begonnen en er is weinig van de verwoestingen terug te vinden. Overal zijn wel de nodige monumenten geplaats en op de route richting Avranches vind men de bekende markeringspalen (zie hierboven). Verder wil ik even wijzen op een zeer aardig museum, Musée de la Seconde Guerre Mondiale, vlak buiten Avranches aan de weg richting Mont-St-Michel. Het is geopend van april tot oktober van half 10 tot 7 uur 's avonds. De collectie is zeer indrukwekkend, buiten de uniformen, maquettes en wapens een aantal motorfietsen en twee exemplaren van het roemruchte 88-mm kanon van de Duitsers. Tevens vind men hier de orginele alarmbel die schelde over Pointe-du-Hoc in de ochtend van de 6de juni 1944.